در حالی که گروههای تروریستی از منطقه ساحل به کشورهای ساحلی غرب آفریقا دستاندازی میکنند، موریتانی نسبتاً آرام مانده است. این کشور از سال ۲۰۱۱، زمانی که شبهنظامیان وابسته به القاعده در مغرب اسلامی یا AQIM به یک پاسگاه ژاندارمری در نزدیکی مرز مالی حمله کردند و یک پلیس نظامی را ربودند، حمله تروریستی بزرگی را تجربه نکرده است.
تحلیلگران میگویند استفاده موریتانی از زنان راهنمای معنوی آموزشدیده و دارای گواهینامه اسلامی، بخش مهمی از رویکرد حفظ صلح این کشور است. این زنان که به عنوان «مرشدات» شناخته میشوند ، توسط دولت تأیید صلاحیت شده و در زندانها، مدارس، مراکز جوانان، بیمارستانها و مساجد مستقر میشوند و در آنجا با مردان و زنان جوان در مورد ایمان صحبت میکنند.
ماموریت آنها که در زمینه حقوق اسلامی، فهم قرآن و تاریخ تفکر الهیاتی آموزش دیدهاند، زدودن رادیکالیسم از جوانان است. گروههای مسلح معمولاً باورهای مذهبی رادیکال را با تاکتیکهای جذب نیرو ترکیب میکنند، که اغلب از میان جمعیت جوان بیکار، به حاشیه رانده شده و عصبانی صورت میگیرد.
در زندانها، روحانیون با زندانیانی که با گروههای مسلح ساحل ارتباط دارند صحبت میکنند. آنها ادعاهای کلامی مورد استفاده این گروهها را به چالش میکشند و استدلالهای مذهبی جایگزین که ریشه در مطالعات اسلامی رایج دارد، ارائه میدهند. آنها با آرامش استدلال میکنند که خشونت علیه غیرنظامیان در اسلام قابل توجیه نیست. آنها تلاش میکنند اعتمادسازی کنند تا زندانیان بتوانند در انتخابهای گذشته خود تجدید نظر کنند.
یحیی الحسین، کارشناس جامعهشناسی موریتانی، به الجزیره گفت: «وزارت امور اسلامی، گروههایی را به مناطق مختلف کشور اعزام کرد تا جوانان را با آموزههای واقعی اسلام، مانند مدارا، نیکوکاری و مسئولیتپذیری، آشنا کنند و بدون استفاده از زور، نقش مهمی در ریشهکنی افراطگرایی ایفا کنند.»
مونا بنت البان، یک جوان مرشد از قبیله تنواگیو، که به خاطر دانش علوم اسلامیاش شناخته شده است، به دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد گفت که تفکر افراطگرایان مغایر با ارزشهای اسلام است و ناشی از سوءتفاهم در مورد این دین است. او گفت که افراطگرایان اغلب از سخنان تکفیر برای توجیه اعمال و نفرت خود از دیگران استفاده میکنند. تکفیر به مسلمانانی اشاره دارد که دیگر مسلمانان را به کافر بودن متهم میکنند.
آلبان گفت: «با این حال، قرآن تکفیریها را محکوم میکند.» او افزود که وظیفه او «اصلاح این تفاسیر نادرست» از قرآن و «نشان دادن این جوانان است که اسلام خواستار مدارا است.»
موریتانی این برنامه را در سال ۲۰۲۱ با حمایت دفتر مقابله با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد (UNODC) آغاز کرد. این برنامه بر اساس برنامهای است که مراکش در سال ۲۰۰۶، سه سال پس از یک روز بمبگذاری انتحاری که منجر به کشته شدن ۴۳ نفر و زخمی شدن بیش از ۱۰۰ نفر در کازابلانکا شد، اجرا کرد. روحانیون مراکشی همچنین آموزشهای رسمی الهیاتی و اجتماعی دریافت کردند. یسرا بیاره، محقق مراکشی، گفت که آنها به نمونهای شناختهشده از هدایت رهبری مذهبی زنان برای جلوگیری از گسترش افراطگرایی خشونتآمیز تبدیل شدهاند.
بیاره به الجزیره گفت: «فراتر از نقش آنها در مقابله با روایتهای افراطی، آنها به عوامل اجتماعی و عاطفی که میتوانند جوانان را در برابر رادیکالیسم آسیبپذیر کنند، میپردازند.» «برای کشورهایی مانند موریتانی، مدل مراکشی نشان میدهد که چگونه سرمایهگذاری روی رهبران مذهبی زن آموزشدیده میتواند اعتماد جامعه را تقویت کند، گفتمان مذهبی میانهرو را ترویج دهد و رویکردهای فرهنگی برای مقابله با رادیکالیسم جوانان و انسجام اجتماعی ایجاد کند.»
تلاشهای مسالمتآمیز مورچیداتس در تضاد کامل با رویکردهای نظامیگرایانه سایر کشورها برای ریشهکنی افراطگرایی است.
امیناتا دیا، یکی از اعضای بنیانگذار موریتانیایی شبکه «الس دو ساحل»، کنسرسیومی از رهبران زن، به الجزیره گفت: «یکی از نقاط قوت مدل موریتانی این است که از همان ابتدا متوجه شد که افراطگرایی خشونتآمیز را نمیتوان تنها از طریق واکنشهای امنیتی مورد بررسی قرار داد. این کشور به ویژه از طریق برنامه «مرشدیهها» در پیشگیری، گفتگوی مذهبی و اعتمادسازی اجتماعی سرمایهگذاری کرد.»
در حالی که برنامهی «مرشدیت» در کنار استراتژی گستردهتر مبارزه با تروریسم موریتانی، از حملات تروریستی عمده جلوگیری کرده است، این کشور هنوز با مسائل امنیتی قابل توجهی روبرو است. یکی از مهمترین تهدیدها از سوی کشور همسایه، مالی، ناشی میشود، جایی که گروه تروریستی جماعت نصرت الاسلام والمسلمین (JNIM) بخشهای بزرگی از خاک را تصرف کرده و باماکو را محاصرهی سوخت کرده است. وضعیت امنیتی مالی با حضور مزدوران روسی، که اکنون «سپاه آفریقا» نامیده میشوند و در کنار نیروهای مالی میجنگند، پیچیده شده است. هر یک از این نهادها مرتکب جنایاتی علیه غیرنظامیان شدهاند.
