معاون بین الملل دانشگاه آزاد اسلامی در این سایت نوشت، چهارم ژوئن هر سال، در تقویم سازمان ملل متحد بهعنوان روز جهانی کودکان قربانی تهاجم (International Day of Innocent Children Victims of Aggression) ثبت شده است. در سال ۱۹۸۲، نیروهای نظامی رژیم اشغالگر در اقدامی جنایتکارانه به بهانه تلافی ترور سفیر این رژیم در انگلستان توسط یک گروه شبهنظامی فلسطینی، به جنوب لبنان حمله کرده و شمار زیادی از ساکنان بیگناه این منطقه را به شهادت رساند. در این حمله – و مجزا از کشتههای واقعه موسوم به صبرا و شتیلا در ماه سپتامبر همین سال- بالغ بر ۲۰ هزار شهروند لبنانی، فلسطینی و سوری کشته و بیش از ۳۰ هزار تن از غیرنظامیان زخمی شدند. یکچهارم این تعداد، یعنی ۵ هزار تن از کشتهها را کودکان زیر ۱۵ سال تشکیل میدادند.
در ادامه گزارش می خوانیم، در پی این جنایت وحشتناک وجدانهای بیدار سازمان ملل متحد را وادار ساختند تا با تصویب قطعنامهای در مجمععمومی این سازمان، روز چهارم ژوئن را روز جهانی کودکان قربانی تهاجم اعلام کند تا همه ساله مراسمی به این مناسبت در کشورهای مختلف برگزار شود. هدف اصلی، فراتر از یک بزرگداشت ساده، جلبتوجه افکار عمومی جهان به رنجهای بیسابقهای است که کودکان در مناطق درگیر با تهاجم و اشغال نظامی متحمل میشوند. برخلاف روز جهانی کودک (۲۰ نوامبر) که بر حقوق کلی کودک تمرکز دارد، این روز به طور خاص بر قربانیان تهاجم تأکید میکند؛ یعنی خشونت سازمانیافتهای که از سوی ارتشها یا گروههای مسلح بر غیرنظامیان بهویژه کودکان اعمال میشود. بر اساس اساسنامه رم (Statute of Rome) که دیوان کیفری بینالمللی را تأسیس کرد، «جنایت تجاوز یا تهاجم» به معنای استفاده از نیروی مسلح توسط یک کشور علیه حاکمیت، تمامیت ارضی یا استقلال سیاسی کشوری دیگر است.
اما هنگامی که کودکان قربانی این تجاوز میشوند، ابعاد فاجعه چندبرابر میشود. سازمان ملل متحد هرگونه اقدام نظامی که منجر به:
– کشته یا معلولشدن کودکان (در اثر بمباران، مواد منفجره، مینهای زمینی و مهمات خوشهای)
– تخریب مدارس، بیمارستانها و زیرساختهای حیاتی کودکان (آب، غذا، سرپناه)
– جابهجایی اجباری و آوارگی (که خود منجر به سوءتغذیه، بیماری و فروپاشی روانی میشود)
– سربازگیری اجباری کودکان (زیر ۱۸ سال)
– محرومیت از کمکهای بشردوستانه (مانند محاصرههای جنگی)
شود را بهعنوان مصادیق بارز «کودکان قربانی تهاجم» معرفی کرده است.
جنایات جنگی علیه کودکان
گزارش سال ۲۰۲۴ دفتر نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل برای کودکان و درگیریهای مسلحانه نشان میدهد که وضعیت نسبت به دهههای قبل نهتنها بهبود نیافته، بلکه در برخی مناطق وخیمتر شده است:در فاصله سالهای ۲۰۰۵ تا ۲۰۲۲، بیش از ۱۰۴ هزار کودک در درگیریهای مسلحانه در سراسر جهان کشته یا مثله شدهاند (تأییدشده توسط سازمان ملل، اما آمار واقعی بسیار بالاتر است.) تنها در نوار غزه (از اکتبر ۲۰۲۳ تا مه ۲۰۲۴)، بر اساس گزارش سازمانهای حقوق بشری، بیش از ۱۵ هزار کودک فلسطینی جان خود را از دست دادهاند که حدود ۴۰ درصد قربانیان را تشکیل میدهند. هزاران کودک نیز بدون شناسنامه و زیر آوار ماندهاند.
در اوکراین، یونیسف اعلام کرد که از فوریه ۲۰۲۲، بیش از ۲۰۰۰ کودک کشته یا زخمی شدهاند و بیش از ۱.۵ میلیون کودک به کشورهای همسایه آواره شدهاند. در سوریه، یمن، سودان، میانمار و سومالی نیز دهها هزار کودک همچنان در خط مقدم جنگهای نیابتی و تجاوزات خارجی قربانی میشوند. آمار تنها بخشی از درد است. آسیبهای روانی مانند اختلال استرس پس از سانحه، فراموشی انتخابی، لکنتزبان ناگهانی، شبادراری و خودزنی در میان کودکان مناطق جنگی به یک اپیدمی خاموش تبدیل شده است.
از کودکان بیروت و غزه تا فرشتگان میناب
از تصویب ۴ ژوئن بهعنوان روز جهانی کودکان قربانی تهاجم در مجمععمومی سازمان ملل متحد ۴۴ سال میگذرد؛ ولی جنگ و جنایات علیه کودکان نهتنها کمتر نشده؛ بلکه بهمراتب فزونی یافته است. اگر در این سالها توجهی جدی در رسیدگی به عاملان جنایت فجیع رژیم صهیونیستی در آن سال و سالهای بعد شده بود و به برگزاری مراسمی صرفاً تشریفاتی بسنده نمیشد شاهد بیش از ۶۴ هزار کودک کشته و مجروح فقط در غزه نبودیم و امروز این رژیم جنایتکار همچنان لبنان را به خاک و خون نمیکشید و وزیر جنگ جنایتکار آمریکا جرئت نمیکرد دستور پرتاب موشک به مدرسه «شجره طیبه» میناب را بدهد که در آن دهها دانشآموز خردسال، معلم و والدین دانشآموزان به شهادت رسیدند. چندین سند بینالمللی مانند کنوانسیون حقوق کودک (۱۹۸۹) و پروتکل اختیاری آن (۲۰۰۰) و قطعنامه ۱۲۶۱ شورای امنیت (۱۹۹۹) که برای اولینبار کودکان را بهعنوان موضوعی مجزا در دستور کار صلح و امنیت قرار داد، تلاش کردهاند تا با جلبتوجه افکار عمومی جهانیان به مسائل کودکان قربانی جنگها و نشاندادن درد و آلام کودکان مانع از تکرار جنایاتی مشابه شوند؛ اما شوربختانه این تلاشها به جایی نرسیده است. از جمله دلایل این ناکامی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
– وتوی قطعنامههای آتشبس توسط قدرتهای بزرگ در شورای امنیت.
– عدم الحاق بسیاری از کشورهای درگیر جنگ به پروتکلهای مرتبط.
– فقدان ضمانت اجرایی مؤثر برای جلوگیری از فروش تسلیحات به متجاوزان.
– سیاستهای دوگانه در شناسایی «تهاجم» (مثلاً تهاجم در اوکراین محکوم میشود؛ اما در فلسطین نه و در مورد میناب که متأسفانه جهان ساکت است.)
در انتهای گزارش می خوانیم، در غیاب اراده جدی سیاسی در سطح جهانی، انتظار میرود سازمانهای بشردوستانهای چون صلیب سرخ (هلالاحمر)، یونیسف، صندوق نجات کودکان و پزشکان بدون مرز و دیگر سازمانها و نهادهای غیردولتی و بهخصوص روزنامهنگاران مسئول و متعهد وارد این عرصه بهشدت آسیب دیده شوند و با تلاشهای خود پویشهای آگاهیبخش را در کشورهای مختلف سازمان دهند و به دولتها فشار وارد سازند و آنها را مجبور کنند تا در مجامع جهانی؛ مانند سازمان ملل متحد موضوعات مربوط به کودکان را در اولویت مسائل مربوط به صلح و امنیت جهانی قرار دهند.
دانشگاه آزاد اسلامی تصمیم گرفته است در روز یکشنبه ۱۷ خردادماه امسال مراسم ویژهای برای بزرگداشت روز جهانی کودکان قربانی تهاجم برگزار کرده و در آن ضمن بزرگداشت این روز توجه جهانیان را به جنایت تازه آمریکا در آغاز جنگ تحمیلی چهلروزه در شهر میناب جلب کند و از وجدانهای بیدار جهانیان همچنین از دانشگاههای مختلف جهان که با دانشگاه آزاد اسلامی یادداشت تفاهم همکاری دارند بخواهد تا آنها هم به این روز مهم در تقویم دانشگاهی خود توجه کرده و به رسالت اجتماعی خود در قبال کودکان عمل کنند کودکانی که در آینده به جای کشته و معلولشدن باید صندلیهای دانشگاهها را پر کنند.
