ماموریت کمکرسانی سازمان ملل متحد برای عراق پس از سرنگونی صدام حسین و حمله به رهبری آمریکا به این کشور ایجاد شد. این ماموریت وظایف گستردهای از جمله حمایت از انتخابات، ارتقای حقوق بشر و هماهنگی تلاشهای بشردوستانه را بر عهده داشت.
تصمیم به پایان این ماموریت به درخواست دولت عراق صورت گرفت که معتقد است نهادهای ملی این کشور اکنون میتوانند خودشان این مسئولیتها را به عهده بگیرند.
پایان ماموریت سازمان ملل متحد در عراق در هفته های گذشته و با حضورآنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، در مراسم رسمی بغداد اعلام شد و روز چهارشنبه (۳۱ دسامبر) به عنوان پایان رسمی و زمان خروج اعضای این هیئت از عراق اعلام شد.
در پی اعلام پایان ماموریت سازمان ملل متحد در عراق، محمد شیاع سودانی، نخستوزیر عراق، در جریان کنفرانس مطبوعاتی مشترک با آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد در بغداد گفت: «پایان مأموریت یونامی به معنای پایان مشارکت با سازمان ملل نیست بلکه به معنای آغاز فصل جدیدی در روابط با این سازمان است.»
او گفت: «این آغاز فصل جدیدی از همکاری، به ویژه در زمینههای خدمات عمومی، توسعه پایدار، تغییرات اقلیمی، رشد اقتصادی و حمایتهای مشاورهای است.»
آقای سودانی افزود: این مشارکت از تلاشهای مدیریت بحران به برنامهریزی توسعه بلندمدت و تکیه بر قابلیتهای ملی تغییر یافته است.
در این کنفرانس خبری هم آقای گوترش به نوبه خود بر تغییرات عمیق در عراق تأکید کرد و گفت: «عراقیها برای غلبه بر دههها خشونت، ظلم، جنگ، تروریسم، فرقهگرایی و دخالت خارجی تلاش کردهاند و عراق امروز با آن دوران قابل مقایسه نیست.»
او افزود: عراق اکنون یک «کشور عادی» است و روابط بین سازمان ملل و عراق با پایان ماموریت هیئت کمکرسانی سازمان ملل (یونامی) به روابط عادی تبدیل خواهد شد.
آقای گوترش در عین حال تاکید کرد که «بسیاری از آژانسها، صندوقها و برنامههای تخصصی سازمان ملل در اینجا باقی خواهند ماند و به کار توسعه خود در حمایت از عراق و عراقیها ادامه خواهند داد.»
یونامی در سال ۲۰۰۳ و بر اساس قطعنامه ۱۵۰۰ شورای امنیت به درخواست دولت عراق تأسیس شد و مأموریت آن از طریق قطعنامه ۱۷۷۰ در سال ۲۰۰۷ به طور قابل توجهی گسترش یافت و شامل تسهیل گفتگوی سیاسی فراگیر، آشتی ملی، کمک به انتخابات و تسهیل روابط بین عراق و همسایگانش هم شد.
در ماه مه ۲۰۲۴، شورای امنیت این مأموریت را برای یک دوره ۱۹ ماهه نهایی که در ۳۱ دسامبر ۲۰۲۵ به پایان میرسید، تمدید کرد.
چند روز قبل، آقای سودانی بهطور رسمی به دبیرکل سازمان ملل متحد اطلاع داده بود که عراق مایل است این مأموریت در آن تاریخ بهطور دائم پایان یابد.
از سال 2003، یعنی از زمان حمله امریکا به عراق، بیش از بیست سال می گذرد. از نسلکشی شیعیان و ایزدیها، تا ظهور داعش و تقسیم سرزمینی، از بین رفتن مرزها در زمان حکومت داعش تا به امروز، این کشور با مشکلات فراوانی دست به گریبان بوده است. این همه سال انتظار برای رسیدن به وضعیت نرمال و عادی، نشان دهنده آن است که کشورهای تحت چکمه های استعماری، برای رسیدن به ساحل آرامش، نیاز به همان چیزی دارند که در کشورهای مخالف استعمارگران یافت می شود. استقلال ملی، گوهر گمشده در کشورهایی است که در کوران حملات نظامی استعمارگران قرار می گیرند و خیل عظیم قربانیان جنگ و تروریسم در این کشورها، همواره در حد آمار و ارقام در کتابها و مقالات باقی می مانند. انچه باقی مانده زخم های بسیاری از پروژه آزادسازی این کشورها است که نتیجه ای به جز آوارگی و کشتار و تجزیه به همراه نداشته است. ساختارهای سازمان ملل و دیگر ساختارهای بین المللی، ماموریتشان در عراق پایان یافته و می یابد. اما آیا کسی از صدها هزار قربانی تروریسم در عراق پرس و جو می کند؟ آیا تجربه بیست ساله عراق و افغانستان برای فهمیدن عاقبت وادادگی در برابر نیروی خارجی کافی نیست؟
